Wanneer het uiteinde van een nagel in dunne laagjes splijt of de nagelplaat in de lengterichting scheurt, is dat meestal niet het gevolg van één dramatische oorzaak, maar van een combinatie van veelvuldig contact met water, schoonmaakmiddelen en nagellakremover met aceton, en de manier waarop de nagels worden gevijld en gelakt. In de meeste gevallen helpt het om een paar dagelijkse gewoonten aan te passen. Een bezoek aan de arts is alleen zinvol als een van de specifieke signalen hieronder optreedt.
- Splijten aan het uiteinde van de nagel en scheuren in de lengterichting van de nagelplaat zijn twee verschillende patronen die je het beste van elkaar kunt onderscheiden voordat je naar de oorzaak gaat zoeken.
- Het herhaaldelijk nat en droog worden van de nagel tijdens dagelijkse bezigheden is de belangrijkste mechanische oorzaak van broze nagels, niet één specifieke stof.
- Een paar veranderingen in je verzorgingsroutine – handschoenen bij het afwassen, crème na elk contact met water en een andere manier van vijlen – pakken de oorzaak van het probleem aan, niet alleen het gevolg.
- Roodheid rond de nagel, een nagelplaat die loslaat of een nieuwe donkere streep zijn signalen waarmee je naar een dermatoloog kunt gaan, in plaats van weer een ander cosmeticaproduct te proberen.
Wat betekent het eigenlijk als een nagel splijt?
Voordat je je verzorging aanpast, is het handig om vast te stellen met welk patroon je te maken hebt. De oorzaken en de vervolgstappen verschillen namelijk afhankelijk van waar en hoe de nagel scheurt.
Splijten aan het uiteinde van de nagel
Wanneer het vrije uiteinde van de nagel in dunne, doorzichtige laagjes splijt, noemen dermatologen dit onychoschizie: het splijten van de nagelplaat, dat vooral samenhangt met contact met water en schoonmaakmiddelen (DermNet NZ). Dit type scheurtjes komt het vaakst voor bij mensen die veel afwassen, schoonmaken of vaak nagellak aanbrengen en verwijderen.
Scheuren in de lengterichting van de nagelplaat
Een ander patroon, onychorrhexis, bestaat uit lengtescheuren of groeven die over de lengte van de nagelplaat lopen, en niet alleen aan het uiteinde zitten. Dit patroon heeft meer mogelijke oorzaken dan splijten aan het uiteinde van de nagel. Alleen al kijken waar de nagel scheurt, geeft daarom een aanwijzing over waar je verder naar kunt zoeken (DermNet NZ).
De meest voorkomende dagelijkse oorzaken
Door herhaaldelijk nat en droog te worden, zwelt de nagelplaat afwisselend op en krimpt die weer. Dat is de belangrijkste mechanische oorzaak van broze nagels – en dit komt veel vaker voor bij vrouwen, die tijdens dagelijkse huishoudelijke taken meer met water in aanraking komen (Canadian Dermatology Association). Zeep, schoonmaakmiddelen, nagellak en nagellakremover op basis van aceton versterken dit effect. Hoe vaker de nagel dus een nat-droogcyclus met chemicaliën doorloopt, hoe makkelijker die splijt.
Ook de techniek speelt een rol: agressief vijlen, te veel druk tijdens een manicure en het natuurlijke ouder worden van de nagelplaat verminderen eveneens de weerstand ervan. Herhaald letsel, bijvoorbeeld door vaak ergens tegenaan te stoten of met een nagel achter voorwerpen te blijven haken, kan op zichzelf ook leiden tot scheuren en een verzwakte nagelplaat, los van de andere oorzaken. Nagelveranderingen zijn zelden het gevolg van een tekort aan één specifieke voedingsstof. Een verband met ijzertekort of een schildklieraandoening bestaat wel, maar komt weinig voor. Beschouw dit daarom niet als de eerste verklaring (Canadian Dermatology Association).
Verzorging die de oorzaak echt aanpakt
Omdat de belangrijkste oorzaak de herhaalde cyclus van nat worden en uitdrogen is, die door chemicaliën wordt versterkt, helpt het vooral om die cyclus te beperken – niet om weer een product op een bestaande scheur aan te brengen.
- Draag rubberen handschoenen bij het afwassen en ander huishoudelijk werk waarbij je handen nat worden. Dit is de eenvoudigste manier om het aantal nat-droogcycli van de nagelplaat gedurende de dag te beperken (Canadian Dermatology Association; American Academy of Dermatology).
- Smeer na elke keer dat je je handen wast crème op je handen en nagels, niet alleen af en toe. Regelmaat is hierbij belangrijker dan het soort crème (American Academy of Dermatology).
- Knip je nagels recht af, met het vrije uiteinde licht afgerond, en vijl in één richting, in de groeirichting van de nagelplaat. Vijl niet heen en weer, want zo beschadig je die verder (American Academy of Dermatology).
- Geef je nagels regelmatig een pauze van nagellak en nagellakremover, en laat de nagelriemen met rust: knip en bijt er niet aan (Canadian Dermatology Association; American Academy of Dermatology).
- Van supplementen zoals biotine is de werking voor dit specifieke probleem vooralsnog onvoldoende aangetoond. Het is dus niet de eerste stap die je het beste kunt nemen (Canadian Dermatology Association).
Wanneer is het niet meer alleen een cosmetisch probleem?
De meeste splijtende en scheurende nagels reageren op de hierboven beschreven veranderingen in je gewoonten, maar bij een paar signalen kun je beter naar een dermatoloog gaan dan weer een andere crème proberen. Roodheid en zwelling rond de nagel kunnen wijzen op een infectie die behandeling nodig heeft, en niet alleen verzorging (American Academy of Dermatology). Een nagelplaat die loslaat en niet meer volledig aan het nagelbed vastzit, en een nieuwe of veranderende donkere streep op de nagel zijn veranderingen die je het beste aan een specialist kunt laten zien. Putjes die op speldenprikjes lijken of een plotselinge, ongebruikelijke kleurverandering hangen soms samen met andere huidaandoeningen, zoals psoriasis. Het zijn dus geen zaken die je zelf thuis moet diagnosticeren.
Een verband tussen de conditie van de nagels en ijzertekort of een schildklieraandoening komt weinig voor, maar bestaat wel. Juist daarom is het verstandig om aan je arts te vertellen over hardnekkige scheuren die na enkele weken aangepaste verzorging niet verbeteren, in plaats van zelf een diagnose te stellen (Canadian Dermatology Association).
Kun je in deze periode press-on nagels dragen?
Bij het aanbrengen van acrylnagels moet het oppervlak van de natuurlijke nagel eerst met een vijl worden opgeruwd, zodat het product blijft zitten. Daardoor wordt de nagelplaat dunner en zwakker; bijwerken herhaalt dezelfde behandeling en maakt de schade groter (American Academy of Dermatology). Als je nagel al splijt, zal klassieke acryl dus eerder een extra oorzaak toevoegen dan het probleem verbergen.
Press-on nagelsets die je met lijm bevestigt, werken anders: ze worden met de meegeleverde lijm op de natuurlijke nagelplaat geplakt, zonder de stap waarbij het oppervlak wordt gevijld en een laag acryl wordt aangebracht, waardoor de nagelplaat het meest wordt verdund. Zo is ook de Milky-set ontworpen: 24 tot 30 amandelvormige nagels in meerdere maten, met 2 g lijm en een nagelvijl inbegrepen. Je kunt ze thuis in ongeveer tien minuten aanbrengen. Daarom is dit een redelijke optie terwijl je natuurlijke nagel herstelt, zolang het nagelbed niet pijnlijk, rood of ontstoken is. Als je een van de signalen uit het vorige gedeelte ziet, kun je beter wachten en zo nodig je arts raadplegen, in plaats van meteen nagelcovers aan te brengen.
Houd er rekening mee dat nagelcovers het uiterlijk verbergen, maar de oorzaak niet wegnemen: contact met water, schoonmaakmiddelen en nagellakremover heeft nog steeds invloed op de nagel eronder. De dagelijkse verzorging uit het vorige gedeelte blijft dus zinvol, ook wanneer je Milky of een vergelijkbare set draagt.
Vraag je je na het lezen van deze tekst af of je nagels meer laten zien dan gewone splijting? Dan helpt een uitgebreider overzicht van signalen die wijzen op een probleem waarvoor je naar een arts moet je om dit beter te beoordelen. Meer artikelen over dagelijkse nagelverzorging vind je op de DIVAZ-blog.