Wanneer je op de achterkant van een foundation, een blush of een lipproduct kijkt, zie je meestal een lange lijst met namen die op het eerste gezicht niet veel zeggen. In werkelijkheid vallen de meeste ingrediënten onder slechts vijf functionele groepen: pigmenten en kleurstoffen, die kleur en dekking geven; oliën, wassen en emolliënten, die voor textuur zorgen; filmvormers, die het product op zijn plaats houden; water, vaak het afzonderlijke ingrediënt dat het grootste aandeel vormt; en conserveermiddelen, die de formule beschermen. Als je deze groepen kent, wordt een ingrediëntenlijst veel makkelijker te lezen, of die nu op een foundation, een blush of een lipgloss staat.
- Een ingrediëntenlijst is niet willekeurig: de ingrediënten staan in aflopende volgorde van hoeveelheid, dus de eerste namen vormen het grootste aandeel van het product.
- Bijna alle ingrediënten in make-up vallen onder een van vijf functionele groepen, die elk een specifieke taak in de formule hebben.
- Kleurstoffen vormen een afzonderlijk gereguleerde categorie, los van de overige ingrediënten.
- Water is vaak het afzonderlijke ingrediënt dat het grootste aandeel vormt in een vloeibare foundation of blush, simpelweg omdat de lijst op hoeveelheid is gerangschikt.
- Voor verschillende merken wordt dezelfde gestandaardiseerde naamgeving gebruikt, waardoor je de ingrediëntenlijsten van twee producten rechtstreeks kunt vergelijken.
Make-up bestaat uit meerdere ingrediëntgroepen, niet uit één
Een foundation, een blush of een lipgloss lijkt één product, maar is in de praktijk een balans tussen verschillende soorten ingrediënten, die elk hun eigen taak hebben. Sommige geven kleur, andere zorgen voor textuur, sommige houden het product op zijn plaats en weer andere beschermen de formule zelf, zodat die stabiel blijft zolang je het product gebruikt. Als je in groepen denkt in plaats van in afzonderlijke namen, zie je makkelijker waarom een lijst eruitziet zoals hij eruitziet en waarom twee producten in dezelfde categorie heel verschillende lijsten kunnen hebben, ook al doen ze hetzelfde. In de volgende paragrafen bespreken we de vijf groepen die je het vaakst tegenkomt: pigmenten en kleurstoffen, oliën/wassen/emolliënten, filmvormers, water en conserveermiddelen.
Pigmenten en kleurstoffen: waar kleur en dekking vandaan komen
De kleur en dekking van een foundation of blush komen van pigmenten en kleurstoffen. Sommige zijn mineraal, zoals ijzeroxiden, titaniumdioxide of zinkoxide, terwijl andere synthetische, gecertificeerde kleurstoffen zijn. In de VS moeten kleurstoffen voor cosmetica zijn goedgekeurd door de FDA. Synthetische kleuren op basis van koolteer moeten per batch worden gecertificeerd, terwijl kleuren van minerale, plantaardige of dierlijke oorsprong zijn vrijgesteld van certificering, maar nog steeds aan de eisen voor identiteit en specificaties moeten voldoen (bron: FDA). In de EU is dit vergelijkbaar geregeld in Verordening 1223/2009: kleurstoffen mogen alleen worden gebruikt als ze zijn goedgekeurd in een van de bijlagen bij de verordening (bron: CosIng-databank van de Europese Commissie). Dat is een van de redenen waarom kleurstoffen vaak als een eigen categorie worden behandeld, in plaats van simpelweg op één lijn te staan met de rest van de ingrediënten. De dekking van een foundation hangt bovendien vooral af van de hoeveelheid pigment die in de basis is gedispergeerd, en niet van één afzonderlijk ‘sterkte’-cijfer dat je rechtstreeks van de lijst kunt aflezen.
Oliën, wassen en emolliënten: wat zorgt voor de textuur
Oliën, wassen en emolliënten bepalen hoe een product over de huid glijdt en zich verspreidt. Het kunnen natuurlijke of gemodificeerde oliën en vetten zijn, die ervoor zorgen dat de formule soepel beweegt in plaats van als droog poeder op de huid te blijven liggen. Dit soort ingrediënten zorgt ook voor de glans van een lipgloss en het soepele gevoel wanneer je een vloeibare foundation uitblend (bron: Cosmetics, Wikipedia).
Filmvormers: waarom het product blijft zitten in plaats van te verschuiven
Wanneer een foundation of blush is opgedroogd, is het meestal een filmvormer die het pigment op zijn plaats houdt. Filmvormers drogen op tot een dunne, flexibele laag, waardoor het product minder snel verschuift of afgeeft dan wanneer het pigment los in de oliën zou liggen. Hoe lang een product daadwerkelijk blijft zitten, hangt nog steeds af van je huidtype, de luchtvochtigheid en hoe je het hebt aangebracht. Het is dus een eigenschap van de formule en geen vaste belofte over een bepaalde houdbaarheid.
Water en vochtinbrengende stoffen: de onzichtbare basis
In een vloeibare foundation of blush vormt water vaak het grootste aandeel van de afzonderlijke ingrediënten. Dat komt simpelweg doordat een ingrediëntenlijst in aflopende volgorde van hoeveelheid staat: hoe eerder een naam op de lijst staat, hoe groter het aandeel ervan in het product (bron: FDA over namen van cosmetische ingrediënten). Naast water bevatten veel formules vochtinbrengende stoffen zoals glycerol of sorbitol. Die helpen de formule prettig aan te laten voelen, in plaats van dat die samentrekt en droog aanvoelt terwijl hij op de huid zit (bron: Cosmetics, Wikipedia).
Conserveermiddelen: waarom ze erin zitten en wat ze niet doen
Elk product dat water bevat, biedt ook een plek waar micro-organismen kunnen groeien als er niets is om dat te voorkomen. Daarom bevatten de meeste vloeibare en romige make-upproducten een conserveringssysteem, dat de formule stabiel moet houden zolang je het product gebruikt (bron: FDA over de veiligheid van cosmetische producten). Cosmetische producten hoeven over het algemeen niet door de FDA te worden goedgekeurd voordat ze op de markt komen, met uitzondering van kleurstoffen. De fabrikant is dus wettelijk verantwoordelijk voor de veiligheid van het product. Conserveermiddelen worden ook genoemd als een van de groepen ingrediënten die bij sommige mensen het vaakst in verband worden gebracht met gevoeligheid, samen met geurstoffen, kleurstoffen, metalen en natuurrubber (bron: FDA over allergenen in cosmetica). In de EU moeten conserveermiddelen bovendien zijn goedgekeurd in een van de bijlagen bij de verordening voordat ze mogen worden gebruikt (bron: CosIng-databank van de Europese Commissie). Dat is een goede reden om de specifieke lijst op het product dat je overweegt te controleren, in plaats van ervan uit te gaan dat alle producten in dezelfde categorie hetzelfde bevatten.
Zo lees je in de praktijk een ingrediëntenlijst
Als je de vijf groepen eenmaal kent, hoef je de lijst alleen nog maar te lezen in de volgorde waarin die daadwerkelijk is opgesteld. De eerste paar namen vormen het grootste deel van het product gemeten naar gewicht, terwijl de namen verderop in kleinere hoeveelheden aanwezig zijn (bron: FDA over namen van cosmetische ingrediënten). De namen zelf volgen een gestandaardiseerde naamgeving die in de EU INCI wordt genoemd. Zo kun je de ingrediëntenlijsten van twee producten rechtstreeks vergelijken, ook als ze van verschillende merken zijn (bron: CosIng-databank van de Europese Commissie).
Een concreet voorbeeld: wat je controleert op de ingrediëntenlijst van een foundation, blush of lipproduct
Neem bijvoorbeeld de ingrediëntenlijst van Foundation 14: daarin kun je verwachten dat alle vijf groepen vertegenwoordigd zijn, van pigment en oliebasis tot filmvormer, water en conserveermiddel. De volgorde vertelt je welk ingrediënt het grootste aandeel heeft. Je kunt hetzelfde doen voor een vloeibare blush, waar dezelfde logica van pigment in een vloeibare basis geldt, of voor een lipgloss, waarin oliën, wassen en filmvormers doorgaans een groter aandeel hebben en water een kleiner. In alle drie de gevallen bepaalt de specifieke lijst van het product zelf wat er daadwerkelijk in precies die flacon of stick zit waar je naar kijkt.
De volgende stap, zodra de vijf groepen duidelijk zijn, is de ingrediëntenlijst te bekijken van het product dat je zelf overweegt en de eerste namen te koppelen aan de groepen hierboven. Wil je tegelijk weten welke kwast bij welk product past, dan is een make-upkwast kiezen een logisch volgend onderwerp om verder te bekijken. Meer basisuitleg over make-up vind je in het blogoverzicht met de basisprincipes en tools voor make-up.